Via de wijkpanel Bilgaard hebben we de onderstaande nieuwsbrief gekregen Over de Jelsumervaart en omgeving. Via deze link kunt u zich zelf opgeven voor de nieuwsbrief.
Bekijk de webversie
Update PFAS Jelsumer Feart 12 januari 2026
Terugblik inloopbijeenkomst bewoners
In deze update een korte terugblik op de inloopbijeenkomst voor bewoners op donderdag 6 november 2025 en de antwoorden op algemene vragen die zijn gesteld.
De PFAS-verontreiniging in en rond de Jelsumer Feart houdt bewoners al geruime tijd bezig. Tijdens de inloopbijeenkomst op 6 november in dorpshuis De Bining in Koarnjum is ruimte geboden om vragen en zorgen te bespreken en is informatie gedeeld over de huidige situatie en het vervolg. Medewerkers en bestuurders van Wetterskip Fryslân, gemeente Leeuwarden, GGD Fryslân en Defensie Leeuwarden gingen in gesprek met ruim dertig bewoners. Het merendeel van de aanwezige bewoners ervaarde de inloop als nuttig. We zijn dan ook van plan om voor de zomervakantie 2026 een tweede inloopbijeenkomst te organiseren. In de tussentijd kunt u ons natuurlijk altijd benaderen met uw vragen (zie onderaan deze update onze contactgegevens).
Hieronder staan de algemene vragen die door bewoners zijn gesteld tijdens de inloopbijeenkomst. Bij de vragen staan de antwoorden en de organisaties die de antwoorden geven. Andere vragen gingen over persoonlijke situaties. Die zijn persoonlijk beantwoord. Als dit per abuis niet is gebeurd, neem dan contact met ons op.
Vragen en antwoorden inloopbijeenkomst:
Het blijkt dat de vliegbasis in 2018 al wist dat er een PFAS-verontreiniging zat. Waarom is daar toen niets mee gedaan?
Antwoord Defensie:
Het klopt dat Defensie in 2018 wist dat er in de bodem op de vliegbasis PFAS-verbindingen aanwezig waren. Defensie heeft namelijk in dat jaar meegedaan met het initiatief van het toen opgerichte expertisecentrum PFAS om data te verzamelen/genereren via bodemonderzoeken. Om zo meer inzicht te krijgen of en in welke mate PFAS-verbindingen in de bodem aanwezig zijn als gevolg van activiteiten. In het geval van Defensie ging het dan om brandweeractiviteiten en specifiek het gebruik van blusschuim. De resultaten zijn geanonimiseerd gedeeld met het expertisecentrum PFAS die deze data hebben gebruikt voor hun verdere onderzoek en het opstellen van een eerste handelingskader. Uit dit onderzoek bleek dat de toen vastgestelde risicogrenswaarden van het RIVM niet werden overschreden. Vanwege de onduidelijkheden over PFAS op dat moment en omdat er op dat moment geen risicogrenswaarden werden overschreden, werd besloten vooralsnog te wachten op meer duidelijkheid over normering en handelingsperspectief voor PFAS in de bodem. Zo kon gerichter worden nagedacht over de te nemen vervolgstappen.
Wat kost de saneringsoperatie en wie betaalt het?
Antwoord Defensie:
De saneringsoperatie van Defensie betreft op dit moment het saneren van de verontreinigde hotspots bij het voormalig brandweeroefenterrein en de huidige brandweerkazerne vanwege de aanwezigheid van risico’s voor verspreiding in het oppervlaktewater. Daarnaast zal in vrijwel alle watergangen op de vliegbasis de met PFAS verontreinigde baggerspecie worden gesaneerd (gebaggerd), ook vanwege het risico van verspreiding in het oppervlaktewater. De kosten hiervoor zullen vele miljoenen euro’s bedragen. Vanwege grote onzekerheden in de verwerking van verontreinigde grond en zuivering van grondwater is momenteel nog geen specifiekere kostenraming te geven. De geplande pilot zal meer inzicht geven in de reinigingskosten van grondwater. Ook de lopende pilot voor het verwerken van klei in bakstenen zal meer inzicht geven in de kosten van verwerking van verontreinigde grond. De saneringsoperatie van Defensie zal worden gefinancierd door Defensie.
Antwoord Wetterskip Fryslân en gemeente Leeuwarden:
Dit is nog niet bekend. Uitgangspunt is dat de kosten worden verhaald op de veroorzaker.
Is er aangifte gedaan of is dit slechts een melding geweest? Het Openbaar Ministerie zegt dat er alleen een melding is gedaan.
Antwoord Wetterskip Fryslân:
Er is door een buitengewoon opsporingsambtenaar (BOA) van Wetterskip Fryslân een proces-verbaal van bevindingen opgemaakt en verzonden aan het Openbaar Ministerie (OM). Een proces-verbaal van bevindingen is een officieel verslag van wat de BOA heeft waargenomen. Het is niet een aangifte of melding, maar een officieel document dat feitelijke en objectieve waarnemingen bevat. Dit document is bij het OM aangeboden. Als het OM van mening is dat er een strafbaar feit is gepleegd, zet zij het onderzoek voort. In dit geval is er wel een strafbaar feit geconstateerd, maar heeft het OM te kennen gegeven dat zij niet kunnen overgaan tot vervolging van de veroorzaker. Dit komt door de strafrechtelijke immuniteit die de veroorzaker heeft, afgeleid uit bestaande rechtspraak.
Wordt er nog geloosd vanaf de vliegbasis en zo ja, waarom wordt dit niet stopgezet? Bij een klein bedrijf was dit allang stopgezet en waarom niet bij de vliegbasis?
Antwoord Wetterskip Fryslân:
Het klopt dat er momenteel nog water wordt geloosd vanaf de vliegbasis. Er is echter geen sprake van het soort lozing dat kan worden stopgezet door bijvoorbeeld een kraan dicht te zetten. Als het regent vindt er natuurlijke uitspoeling van historisch verontreinigd grondwater via de bodem naar het oppervlaktewater plaats en daarnaast loost regenwater via drainagebuizen direct op het oppervlaktewater. De bron van de PFAS-verontreiniging op de vliegbasis zit in de bodem. Zodra die bron wordt weggenomen, zal die verontreinigde lozing worden weggenomen. Alle inzet van Defensie zit momenteel dan ook op het wegnemen van de historische bodemverontreiniging.
Wordt er nog PFAS-houdend blusschuim gebruikt op de vliegbasis?
Antwoord Defensie:
Defensie gebruikt op de vliegbasis door REACH* goedgekeurd blusschuim.
* De Europese regelgeving REACH vormt de basis voor het beheer van chemische stoffen binnen de Europese Unie (EU) en de Europese Economische Ruimte (EER). REACH staat voor de registratie, evaluatie, autorisatie en beperking van chemische stoffen en is bedoeld om de volksgezondheid en het milieu te beschermen door te zorgen voor een veilig gebruik van chemische stoffen.
Als er gebaggerd gaat worden in de Jelsumer Feart, kan dit dan verzakkingen/schade veroorzaken?
Antwoord Wetterskip Fryslân:
Voorafgaand aan het baggeren wordt een inventarisatie gedaan van kwetsbare oevers en objecten langs de watergang. Hiervan wordt de nulsituatie vastgelegd met bijvoorbeeld een foto-opname. Alle inzet is erop gericht om schade te voorkomen. Als er onverhoopt toch schade of verzakking ontstaat, kan dit met de nulsituatie worden vergeleken.
Waarom wordt de Jelsumer Feart niet gehekkeld? De bootjes kunnen er vrijwel niet doorheen door de vele waterplanten.
Antwoord Wetterskip Fryslân:
Wetterskip Fryslân mag de Jelsumer Feart niet hekkelen in verband met de aanwezigheid van PFAS. In de jaren 2025 en 2026 heeft het waterschap het noodzakelijke gedaan om de aan- en afvoer van water in de polders te waarborgen. Voor het hekkelen van de Jelsumer Feart en Lytse Feart moet dus nog een plan worden gemaakt.
Stel gerust uw vragen
We kunnen ons voorstellen dat u vragen heeft na het lezen van deze update. Neem dan contact met ons op.
Vragen aan Defensie Leeuwarden? Je kunt bellen met Defensie via telefoonnummer 058-234 6700 of mailen met: ACC.communications@mindef.nl.
Heeft u vragen over de gezondheid in relatie tot PFOS (PFAS)? U kunt contact opnemen met GGD Fryslân via telefoonnummer 088-229 92 22. Of per mail via: mmk@ggdfryslan.nl Bereikbaar op werkdagen tussen 08.30 en 16.30 uur. Veelgestelde vragen over publieke gezondheid vindt u op www.ggdfryslan.nl/jelsumerfeart.
Heeft u vragen over de gezondheid van uw (huis)dier(en)? Neem dan contact op met uw dierenarts als u abnormale effecten of symptomen bij uw (huis)dier(en) opmerkt.
Vragen over het waterbodem- en waterkwaliteitsonderzoek? U kunt met het Klantencontactcentrum van Wetterskip Fryslân contact opnemen via telefoonnummer 058-292 22 22. Bereikbaar op werkdagen tussen 08.30 en 17.00 uur. Of stel uw vragen via het algemene contactformulier op de website. Veelgestelde vragen over het waterbodem- en waterkwaliteitsonderzoek vindt u op www.wetterskipfryslan.nl/jelsumerfeart.
Algemene vragen over het landbodem- en grondwateronderzoek of PFAS in de gemeente Leeuwarden? Op www.leeuwarden.nl/PFAS vindt u de meest gestelde vragen. U kunt ook bellen met de gemeente via telefoonnummer 14 058 (bereikbaar op werkdagen tussen 08.30 en 17.00 uur) of per mail via: bodem@leeuwarden.nl.
Deze e-mail is verstuurd aan wijkpanelbilgaard@gmail.com.
Als de nieuwsbrief wilt ontvangen, kunt u zich hier aanmelden.
Voor een goede ontvangst voegt u communicatie@wetterskipfryslan.nl toe aan uw adresboek.
Deze voorstelling gaat over het leven van de Leeuwarder schrijver Hans van der Kallen. Onder het pseudoniem Havank schreef hij dertig spannende romans over de speurder Charles C. M. Carlier, alias De Schaduw. Met ruim tien miljoen verkochte boeken is Van der Kallen een van de succesvolste Nederlandse schrijvers. Van der Kallen werd in 1904 in Leeuwarden op de Wirdumerdijk geboren. Na vele omzwervingen overleed hij in 1964 ook op de Wirdumerdijk in een kamer van Hotel Amicitia. 
